Kanal tedavisi nedir, gerçekten acıtır mı?

Kanal tedavisi, adı en çok korkutan diş tedavilerinden biridir. Oysa kanal tedavisinin amacı ağrıyı başlatmak değil, ağrının kaynağını gidermektir. Bu yazıda kanal tedavisi nedir, ne zaman gerekir ve işlem sırasında ne hissedilir, sade bir dille anlatıyoruz.

Kısaca: Kanal tedavisi, dişin içindeki sinir ve damarların bulunduğu dokunun iltihaplandığı ya da öldüğü durumlarda yapılır. Bu doku temizlenir, kanallar şekillendirilir ve doldurulur. Lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir. Sonraki birkaç gün çiğnerken hafif hassasiyet olabilir.

Dişin içinde ne var?

Her dişin içinde "pulpa" denen yumuşak bir doku bulunur. Pulpada sinirler ve damarlar vardır. Bu doku dişin tacından köklerin ucuna kadar uzanan ince kanalların içinde yer alır.

Derin bir çürük, kırık ya da darbe bu dokuya ulaşırsa pulpa iltihaplanır. İltihap ilerlerse doku ölebilir ve kök ucunda apse oluşabilir. Kanal tedavisi bu noktada dişi kurtarmanın yoludur.

Kanal tedavisi ne zaman gerekir?

Şu belirtiler kanal tedavisi ihtiyacına işaret edebilir:

• Sıcak ya da soğuktan sonra uzun süre geçmeyen hassasiyet,

• Kendiliğinden başlayan, zonklayan ağrı,

• Geceleri uyandıran diş ağrısı,

• Dişe basınca ya da çiğnerken ağrı,

• Diş etinde şişlik ya da sivilce benzeri akıntı,

• Dişte renk koyulaşması.

Bazen hiçbir belirti olmaz ve sorun kontrol röntgeninde fark edilir. Bu belirtiler her zaman kanal tedavisi gerektiği anlamına gelmez. Karar muayene, testler ve röntgenle verilir. Ağrınız varsa kendiliğinden geçmesini beklemeden muayene olmanız önerilir.

Kanal tedavisi adım adım

1. Muayene ve röntgen

Dişin durumu, kök sayısı ve kök ucundaki iltihap röntgenle değerlendirilir. Gerekirse diğer testler yapılır.

2. Uyuşturma

Diş ve çevresi lokal anestezi ile uyuşturulur. İltihap çok yoğunsa uyuşturma daha zor olabilir. Bu durumda ek anestezi yapılır ya da önce iltihabın azalması beklenebilir.

3. Dişin izole edilmesi

Diş çoğu zaman lastik bir örtüyle çevrelenir. Bu, çalışma alanını tükürükten korur ve küçük aletlerin yutulmasını önler.

4. Temizlik ve şekillendirme

Çürük temizlenir, dişin içine ulaşılır. Kanallar ince aletlerle temizlenir ve şekillendirilir. Kanallar dezenfektan sıvılarla yıkanır.

5. Kanalların doldurulması

Temizlenen kanallar özel bir dolgu maddesiyle kapatılır. İltihap fazlaysa kanallara önce ilaç konup tedavi ikinci seansta tamamlanabilir.

6. Dişin güçlendirilmesi

Kanal tedavisi gören diş daha kırılgan hale gelebilir. Özellikle arka dişlerde kalıcı dolgu, inley-onley ya da zirkonyum kaplama ile güçlendirme önerilir.

Kanal tedavisi gerçekten acıtır mı?

Kanal tedavisinin acıttığı düşüncesi büyük ölçüde geçmişteki deneyimlerden ve tedavi öncesindeki iltihap ağrısından gelir. Günümüzde tedavi uyuşturma altında yapılır. Amaç işlem sırasında ağrı hissetmemenizdir. Çoğu hasta yalnız ağzını uzun süre açık tutmaktan yorulduğunu söyler.

Tedaviden sonra şunlar olabilir:

• Birkaç gün çiğnerken hafif hassasiyet,

• Dişte "yükseklik" hissi,

• Anestezi bölgesinde kısa süreli gerginlik.

Bu belirtiler çoğu zaman birkaç gün içinde azalır. Hekimin önerdiği ağrı kesici çoğu zaman yeterlidir.

Tedaviden sonra dikkat edilecekler

1. Uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin, yanağınızı ısırabilirsiniz.

2. Kalıcı dolgu ya da kaplama yapılana kadar o taraftan sert şey çiğnemeyin.

3. Fırçalama ve diş ipine devam edin.

4. Şişlik, artan ağrı ya da ateş olursa hekiminize haber verin.

5. Kalıcı dolgu ya da kaplama randevusunu ertelemeyin. Geçici dolgu bakteri sızmasını uzun süre engelleyemez.

Kanal tedavisi mi, çekim mi?

Bazı hastalar "çektirsem daha kolay olmaz mı?" diye sorar. Çekim kısa vadede kolay görünebilir. Ama boşluk tamamlanmazsa komşu dişler kayar. Boşluğu kapatmak için implant ya da köprü gerekir. Mümkün olduğunda kendi dişini korumak çoğu zaman daha iyi bir seçenektir.

Diş kurtarılamayacak kadar hasarlıysa ya da kökte dikey kırık varsa çekim önerilebilir. Bu karar röntgen bulgularıyla birlikte verilir.

Eski kanal tedavisi sorun çıkarırsa

Daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişte ağrı ya da iltihap olursa kanal tedavisi yenileme yapılabilir. Yenileme mümkün değilse kök ucu küçük bir cerrahiyle temizlenebilir. Bu işlem apikal rezeksiyon sayfasında anlatılıyor.

Kanal tedavisi hakkında yanlış bilinenler

"Kanal tedavisi hastalık yapar"

Geçmişte ortaya atılan, kanal tedavili dişlerin vücudun başka yerlerinde hastalığa yol açtığı iddiası bilimsel olarak desteklenmemiştir. Asıl risk, iltihaplı bir dişin tedavi edilmeden bırakılmasıdır.

"Ağrım geçti, tedaviye gerek yok"

İltihaplı sinir öldüğünde ağrı bir süre geçebilir. Ama iltihap kök ucunda devam edebilir ve apseye dönüşebilir. Ağrının geçmesi sorunun çözüldüğü anlamına gelmez.

"Kanal tedavisi yapılan diş zamanla düşer"

İyi yapılmış ve güçlendirilmiş kanal tedavili dişler uzun yıllar kullanılabilir. Dişin ömrünü belirleyen, kalan diş dokusu ve üzerine yapılan dolgu ya da kaplamadır.

Kanal tedavisi gerektirmemek için

Kanal tedavisine yol açan sorunların çoğu önlenebilir:

1. Günde iki kez florlu diş macunuyla fırçalayın.

2. Günde bir kez diş arası temizliği yapın.

3. Şekerli ve asitli içecekleri sınırlayın.

4. Altı ayda bir kontrole gelin. Küçük çürükler bir çürük dolgusu ile çözülebilir.

5. Spor yaparken ağız koruyucu kullanın, sert cisimleri dişlerinizle kırmayın.

Erken fark edilen bir çürük, çoğu zaman sinire ulaşmadan tedavi edilebilir.

Sık sorulan sorular

Kanal tedavisi kaç seans sürer?

Çoğu zaman bir ya da iki seansta tamamlanır. İltihap yoğunsa ya da kanallar karmaşıksa seans sayısı artabilir.

Kanal tedavisi yapılan diş ölü müdür?

Dişin içindeki sinir dokusu temizlenir, ama diş kemiğe ve diş etine bağlı kalmaya devam eder. Doğru güçlendirilirse uzun yıllar kullanılabilir.

Hamilelikte kanal tedavisi yapılır mı?

Gerekli durumlarda yapılabilir. Röntgen ve ilaçlar için ek önlemler alınır. Hamileyseniz muayenede mutlaka belirtin.

Kanal tedavisinden sonra diş neden kararır?

Bazı dişlerde zamanla renk koyulaşması olabilir. Bu durum iç beyazlatma ya da kaplama ile düzeltilebilir.

Terimler

• Pulpa: Dişin içindeki sinir ve damarların bulunduğu yumuşak doku.

• Kök kanalı: Pulpanın kök boyunca uzandığı ince kanal.

• Apse: Kök ucunda biriken iltihap.

• Geçici dolgu: Seanslar arasında dişi koruyan kısa süreli dolgu.

• Endodonti: Diş içi ve kök kanalı tedavileriyle ilgilenen diş hekimliği alanı.

Akılda kalması gerekenler

• Kanal tedavisi dişi çekmeden korumanın yoludur.

• Uyuşturma altında yapılır, sonrasında birkaç gün hassasiyet olabilir.

• Tedavi edilen diş çoğu zaman dolgu ya da kaplamayla güçlendirilmelidir.

• Ağrının geçmesi iltihabın geçtiği anlamına gelmez.

Kaynaklar

• NHS: Root canal treatment

• American Dental Association, MouthHealthy: Root Canals

• NHS: Dental abscess

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Diş ağrınız varsa ertelemeyin. Randevu alabilir ya da kanal tedavisi sayfasından ayrıntıları okuyabilirsiniz.