Kırık ön diş nasıl tedavi edilir?

Ön dişin kırılması hem ağrı hem de görünüm açısından insanı tedirgin eder. Bir düşme, spor sırasında darbe ya da sert bir şeyi ısırmak yeterli olabilir. Kırık ön diş çoğu zaman tedavi edilebilir. Ne kadar erken muayene olursanız seçenekleriniz o kadar fazla olur. Bu yazıda diş kırıldığında ilk yapmanız gerekenleri ve tedavi yollarını anlatıyoruz.

Kısaca: Diş kırıldığında ağzınızı ılık suyla çalkalayın, kırılan parçayı bulup süt ya da tükürük içinde saklayın ve aynı gün bizi arayın. Küçük kırıklar çoğu zaman bonding ile onarılır. Büyük kırıklarda lamina ya da kaplama, sinire ulaşan kırıklarda önce kanal tedavisi gerekebilir. Diş tamamen yerinden çıktıysa vakit kaybetmeyin.

Diş kırıldı, ne yapmalıyım?

1. Sakin olun ve ağzınızı çalkalayın: Ilık suyla nazikçe çalkalayın.

2. Kanamayı durdurun: Temiz bir gazlı bez ya da mendille bölgeye hafifçe bastırın.

3. Parçayı bulun: Kırılan parçayı bulabilirseniz saklayın. Bazen yeniden yapıştırılabilir.

4. Doğru saklayın: Parçayı bir kap süt içine koyun. Süt yoksa temiz bir kapta kendi tükürüğünüzle saklayın. Kurumasına izin vermeyin.

5. Soğuk uygulayın: Dudakta ya da yanakta şişlik varsa dışarıdan soğuk uygulayın.

6. Bizi arayın: Aynı gün muayene olmaya çalışın.

Kırık dişin keskin kenarı dudağınızı ya da dilinizi kesiyorsa üstüne geçici olarak bir parça şekersiz sakız koyabilirsiniz. Ağrı varsa önerilen dozda bir ağrı kesici kullanabilirsiniz.

Diş tamamen çıktıysa

Diş kökünden bütünüyle çıktıysa durum acildir. Dişi kökünden değil, taç kısmından tutun. Kirliyse sütle ya da kısa süre suyla yıkayın, fırçalamayın. Mümkünse dişi yuvasına geri yerleştirip hafifçe ısırın. Yapamıyorsanız süt içinde saklayın ve hemen bize ya da en yakın acil servise başvurun. Bu durumda ilk saatler önemlidir. Süt dişi çıkan çocuklarda ise dişi yuvasına geri koymayın, yine de hemen muayene olun.

Acil servise ne zaman gitmeli?

Baş travması, bilinç kaybı, bulantı, kusma ya da durmayan kanama varsa önce acil servise gidin. Çenede kırık şüphesi, ağzı kapatamama ya da dişlerin birbirine oturmaması da acil değerlendirme gerektirir.

Kırık ön diş tedavisi kırığın büyüklüğüne göre değişir

Kırıklar farklı derinlikte olabilir. Muayenede dişe bakılır, gerekirse röntgen alınır. Sinirin etkilenip etkilenmediği değerlendirilir.

Mine kırığı ve küçük kırıklar

Dişin yalnız dış tabakası ya da küçük bir köşesi kırıldıysa çoğu zaman hassasiyet azdır. Bu kırıklar genellikle bonding ile, yani diş renginde dolgu malzemesiyle tek seansta onarılabilir. Malzemenin rengi dişinize uygun seçilir. Kırık parça sağlamsa yeniden yapıştırılması da mümkün olabilir.

Orta ve büyük kırıklar

Dişin daha büyük bir bölümü kırıldıysa bonding yeterli olmayabilir. Bu durumda lamina ya da kaplama seçenekleri konuşulur. Lamina dişin ön yüzünü kaplayan ince bir yapraktır. Kaplama ise dişi her yönden sarar. Kaplama türleri için zirkonyum kaplama ve lityum disilikat (E-max) kaplama sayfalarına bakabilirsiniz.

Sinire ulaşan kırıklar

Kırık dişin sinirine ulaştıysa dişte pembe ya da kırmızı bir nokta görülebilir. Diş sıcak ve soğuğa çok hassas olabilir. Bu durumda önce kanal tedavisi gerekebilir. Ardından diş güçlendirilir ve kaplamayla korunur. Genç hastalarda sinirin bir bölümünü korumaya yönelik işlemler de değerlendirilebilir.

Köke uzanan kırıklar

Kırık diş etinin altına ve köke uzandıysa dişi korumak zorlaşabilir. Bazı durumlarda diş eti düzenlemesiyle diş korunabilir. Korunamayan dişlerde çekim sonrası implant tedavisi ya da köprü konuşulur.

Görünmeyen hasar

Darbe alan bir diş ilk başta sağlam görünebilir. Ancak sinir etkilenmişse diş haftalar ya da aylar sonra renk değiştirebilir. Dişte koyulaşma, ağrı ya da diş etinde şişlik fark ederseniz kontrole gelin. Darbe sonrası kırık olmasa bile muayene olmak bu yüzden faydalıdır. Takip için birkaç ay sonra kontrol röntgeni önerilebilir.

Ön dişleri korumak için

• Temas sporlarında ağız koruyucu kullanın.

• Şişe kapağı açmak, ip koparmak gibi işler için dişlerinizi kullanmayın.

• Buz, kalem ucu ya da sert kabukları ısırmayın.

• Gece diş sıkıyorsanız bunu muayenede konuşun.

Sık sorulan sorular

Kırık ön diş kendiliğinden düzelir mi?

Hayır. Kırılan diş dokusu kendini yenilemez. Küçük bir kırık bile zamanla büyüyebilir ya da çürüyebilir.

Kırılan parça yeniden yapıştırılabilir mi?

Parça sağlamsa ve iyi saklandıysa bazı durumlarda yeniden yapıştırılabilir. Bu yüzden parçayı süt içinde saklayıp yanınızda getirin.

Kırık ön diş tek seansta onarılır mı?

Küçük kırıklar çoğu zaman bonding ile tek seansta onarılır. Lamina ve kaplama ise birkaç seans gerektirir.

Diş kırıldı ama ağrımıyor, acil mi?

Ağrı olmasa da kırık dişin muayene edilmesi gerekir. Sinirin etkilenip etkilenmediği her zaman ağrıyla anlaşılmaz.

Çocuğumun ön dişi kırıldı, ne yapmalıyım?

Çocuklarda da parçayı saklayıp aynı gün muayene olun. Bilgi için çocuklarda diş tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

Terimler

• Bonding: Diş renginde dolgu malzemesiyle dişin onarılması.

• Lamina: Dişin ön yüzünü kaplayan ince porselen yaprak.

• Kaplama: Dişi her yönden saran koruyucu kılıf.

Akılda kalması gerekenler

• Kırılan parçayı süt ya da tükürük içinde saklayın.

• Aynı gün muayene olmaya çalışın.

• Tedavi kırığın büyüklüğüne ve sinire ulaşıp ulaşmadığına göre seçilir.

• Darbe alan diş sağlam görünse de kontrol gerekir.

Kaynaklar

• NHS: Broken or knocked-out tooth

• Oral Health Foundation: Knocked out teeth

• American Dental Association, MouthHealthy: Dental Emergencies

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Dişiniz kırıldıysa 0 542 106 34 16 numarasını arayabilir ya da randevu alabilirsiniz.