Diş hassasiyeti: nedenleri ve çözümleri

Soğuk bir içecek içerken ya da dondurma yerken dişte keskin bir sızı... Diş hassasiyeti çok yaygındır ve günlük hayatı rahatsız edecek kadar can sıkıcı olabilir. Çoğu zaman tedavi edilebilir. Bu yazıda diş hassasiyetinin nedenlerini, evde neler yapabileceğinizi ve tedavi seçeneklerini anlatıyoruz.

Kısaca: Diş hassasiyeti çoğu zaman minenin aşınması ya da diş eti çekilmesiyle dentin denen tabakanın açığa çıkmasından kaynaklanır. Dentindeki küçük kanallar soğuk, sıcak ve tatlıyı sinire iletir. Hassasiyet diş macunu, yumuşak fırça ve doğru teknik çoğu zaman yardımcı olur. Hassasiyet uzun sürüyorsa, tek bir dişteyse ya da kendiliğinden ağrıya dönüşüyorsa çürük veya çatlak açısından muayene gerekir.

Diş hassasiyeti neden olur?

Dişin dış yüzeyi mineyle, kökü ise sementle kaplıdır. Bunların altında dentin denen bir tabaka bulunur. Dentinde sinire uzanan çok küçük kanallar vardır. Mine aşınır ya da diş eti çekilirse dentin açığa çıkar. Soğuk, sıcak, tatlı ve ekşi uyaranlar bu kanallar yoluyla sinire ulaşır ve kısa, keskin bir sızı hissedilir.

Sık nedenler

• Diş eti çekilmesi: Kök yüzeyi açığa çıkar. Ayrıntılar için dişeti çekilmesi tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

• Sert ve yanlış fırçalama: Mineyi ve kök yüzeyini aşındırır.

• Asitli yiyecek ve içecekler: Gazlı içecekler, meyve suları, limonlu su mineyi aşındırabilir.

• Diş sıkma ve gıcırdatma: Minede aşınma ve küçük çatlaklara yol açar.

• Çürük ve kırık dolgular: Uyarıların sinire ulaşmasını kolaylaştırır.

• Çatlak diş: Özellikle çiğnerken ani sızı yapabilir.

• Diş beyazlatma ve diş taşı temizliği sonrası: Geçici hassasiyet olabilir.

Hassasiyet mi, çürük mü?

Hassasiyet çoğu zaman birden çok dişte, kısa süreli ve uyaran kalkınca geçen bir sızıdır. Şu durumlar başka bir soruna işaret edebilir:

• Ağrının tek bir dişte olması,

• Uyaran kalktıktan sonra da sürmesi,

• Kendiliğinden başlaması ya da geceleri uyandırması,

• Çiğnerken ağrı.

Bu belirtiler çürük, çatlak ya da sinir iltihabını düşündürebilir. Bu durumda kanal tedavisi gerekip gerekmediği muayeneyle belirlenir.

Evde neler yapabilirsiniz?

1. Hassasiyet diş macunu: Düzenli kullanımda birkaç hafta içinde fark yaratabilir. Fırçaladıktan sonra hassas bölgeye bir miktar sürüp bırakmak da işe yarayabilir.

2. Yumuşak fırça: Sert fırçayı bırakın.

3. Doğru teknik: Bastırmadan, küçük hareketlerle fırçalayın. Teknik için doğru diş fırçalama yazısına bakın.

4. Asitli içecekleri sınırlayın: Tüketirseniz pipetle için ve hemen ardından su için.

5. Asitli yiyeceklerden sonra bekleyin: Fırçalamak için yarım saat kadar bekleyin.

6. Florlu diş macunu: Mineyi güçlendirir.

Muayenehanede tedavi seçenekleri

• Flor vernik ve koruyucu uygulamalar: Hassas yüzeye uygulanarak kanalları kapatmaya yardımcı olur.

• Dolgu ya da bonding: Aşınmış ya da çekilmiş bölgelerde açıkta kalan yüzey kapatılabilir. Bkz. bonding.

• Diş eti grefti: Diş eti çekilmesinin ilerlediği durumlarda bağ doku grefti kök yüzeyini örtebilir.

• Gece plağı: Diş sıkma varsa dişleri aşınmaya karşı korur.

• Çürük ve dolgu tedavisi: Hassasiyetin nedeni çürükse çürük dolgusu yapılır.

Beyazlatma sonrası hassasiyet

Diş beyazlatma sonrası hassasiyet sık görülür ve çoğu zaman birkaç gün içinde geçer. Hassasiyet diş macunu ve uygulama aralarının uzatılması yardımcı olur. Hassasiyet sürerse hekiminize haber verin.

Diş sıkma ve hassasiyet

Gece dişlerini sıkan ya da gıcırdatan pek çok kişi bunun farkında değildir. Şu belirtiler diş sıkmayı düşündürebilir:

• Sabah çene ve şakaklarda yorgunluk,

• Dişlerde düzleşmiş, aşınmış uçlar,

• Dişlerde küçük çatlaklar,

• Birlikte uyuyan kişinin gıcırtı sesi fark etmesi,

• Yaygın diş hassasiyeti.

Diş sıkma aşınmaya ve hassasiyete yol açabilir. Kişiye özel hazırlanan gece plakları dişleri bu kuvvetten korur. Stres ve uyku düzeni de diş sıkmayı etkiler.

Hassasiyet için kontrol listesi

Hassasiyetinizi azaltmak için şu soruları kendinize sorabilirsiniz:

1. Yumuşak bir fırça kullanıyor muyum?

2. Fırçalarken bastırıyor muyum?

3. Günde kaç kez asitli içecek tüketiyorum?

4. Asitli yiyeceklerden hemen sonra mı fırçalıyorum?

5. Gece dişlerimi sıkıyor olabilir miyim?

6. Son diş hekimi kontrolüm ne zamandı?

Bu alışkanlıklardaki küçük değişiklikler hassasiyeti belirgin şekilde azaltabilir. Sorun sürerse muayene, nedenin bulunmasını sağlar.

Beslenme ve hassasiyet

Bazı yiyecek ve içecekler mineyi aşındırarak hassasiyeti artırabilir:

• Gazlı içecekler ve enerji içecekleri,

• Meyve suları ve limonlu su,

• Sirkeli salatalar ve turşu,

• Sık tüketilen ekşi şekerler.

Bu besinleri tamamen bırakmak gerekmez. Ama öğünlerle birlikte tüketmek, ardından su içmek ve hemen fırçalamamak mineyi korur. Süt ve peynir gibi besinler ağızdaki asidi dengelemeye yardımcı olabilir. Şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını artırarak mineyi destekler.

Sık sorulan sorular

Hassasiyet için gargara kullanılabilir mi?

Bazı florlu gargaralar mineyi destekleyebilir. Ancak gargara fırçalamanın ve diş macununun yerini tutmaz. Alkollü gargaralar bazı kişilerde ağız kuruluğuna yol açabilir.

Çocuklarda diş hassasiyeti olur mu?

Olabilir. Çocuklarda hassasiyet çoğu zaman çürük, yeni sürmüş dişler ya da asitli içeceklerle ilişkilidir. Çocuk soğuk ya da tatlıda sık şikâyet ediyorsa kontrol önerilir.

Hassasiyet ne zaman acil sayılır?

Hassasiyet yüzde şişlik, ateş ya da gece uyandıran ağrıyla birlikteyse beklemeden muayene olun. Bu belirtiler iltihap ya da apseye işaret edebilir.

Diş hassasiyeti kalıcı mı?

Nedeni giderilirse çoğu zaman azalır ya da geçer. Diş eti çekilmesi ya da aşınma sürüyorsa hassasiyet de sürebilir.

Hassasiyet diş macunu ne kadar sürede etki eder?

Düzenli kullanımda birkaç gün ile birkaç hafta içinde fark edilebilir. Kullanımı bırakınca hassasiyet geri dönebilir.

Soğuk su içince tüm dişlerim sızlıyor, normal mi?

Kısa süreli ve geçen sızı çoğu zaman hassasiyettir. Yine de nedenini görmek için muayene olmanız önerilir.

Terimler

• Dentin: Minenin altındaki, sinire uzanan küçük kanallar içeren tabaka.

• Mine aşınması: Asit ya da sert fırçalamayla minenin incelmesi.

• Hassasiyet diş macunu: Dentindeki kanalları kapatmaya ya da sinir uyarımını azaltmaya yardımcı olan macun.

• Gece plağı: Diş sıkmaya karşı geceleri takılan koruyucu plak.

Akılda kalması gerekenler

• Hassasiyet çoğu zaman açığa çıkan dentinden kaynaklanır.

• Yumuşak fırça, doğru teknik ve hassasiyet macunu çoğu zaman yardımcı olur.

• Tek dişte süren ya da kendiliğinden başlayan ağrı muayene gerektirir.

• Diş sıkma ve asitli içecekler hassasiyeti artırır.

Kaynaklar

• American Dental Association, MouthHealthy: Sensitive Teeth

• NHS: Toothache

• NHS: Tooth decay

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hassasiyetinizin nedenini muayenede birlikte bulalım. Randevu alabilirsiniz.