Doğru diş fırçalama ve diş ipi kullanımı

Diş fırçalama her gün yaptığımız bir alışkanlık. Ama çoğumuz nasıl fırçalamamız gerektiğini hiç öğrenmedik. Yanlış teknik hem çürüğe hem de diş eti sorunlarına yol açabilir. Bu yazıda doğru diş fırçalama tekniğini, diş ipi kullanımını ve sık yapılan hataları adım adım anlatıyoruz.

Kısaca: Dişler günde iki kez, iki dakika boyunca florlu diş macunuyla fırçalanmalıdır. Fırça diş eti çizgisine yaklaşık 45 derece açıyla tutulur ve küçük hareketlerle, bastırmadan fırçalanır. Fırçanın ulaşamadığı diş aralarını günde bir kez diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizlemek gerekir. Fırçalamadan sonra ağzı bol suyla çalkalamamak florun etkisini artırır.

Neden doğru fırçalama önemli?

Dişlerin üzerinde biriken plak, çürüğün ve diş eti hastalığının ana nedenidir. Plak her gün yeniden oluşur. Doğru fırçalama plağı düzenli olarak temizler. Florlu diş macunu da mineyi güçlendirerek çürüğe karşı korur.

Hangi diş fırçası seçilmeli?

• Yumuşak ya da orta sertlikte kıllar: Sert fırçalar diş etini ve kök yüzeyini aşındırabilir.

• Küçük başlık: Arka dişlere daha kolay ulaşır.

• Elektrikli ya da manuel: İkisi de doğru kullanıldığında etkilidir. Elektrikli fırçalar bazı kişilerde, özellikle el becerisi kısıtlı olanlarda kolaylık sağlar.

• Değiştirme: Fırça her üç ayda bir ya da kıllar açıldığında değiştirilmelidir.

Doğru diş fırçalama tekniği adım adım

1. Diş macunu: Yetişkinlerde bezelye tanesi kadar florlu diş macunu yeterlidir.

2. Açı: Fırçayı diş eti çizgisine yaklaşık 45 derece açıyla tutun.

3. Hareket: Küçük dairesel ya da kısa ileri geri hareketler yapın. Bastırmayın.

4. Dış yüzeyler: Üst ve alt dişlerin yanağa ve dudağa bakan yüzlerini fırçalayın.

5. İç yüzeyler: Dile ve damağa bakan yüzeyleri fırçalayın. Ön dişlerin iç yüzünde fırçayı dik tutun.

6. Çiğneme yüzeyleri: Azı dişlerinin üst yüzeylerini fırçalayın.

7. Dil: Dilin üstünü nazikçe fırçalayın ya da dil temizleyici kullanın.

8. Süre: Toplam iki dakika fırçalayın. Ağzı dört bölgeye ayırıp her birine yarım dakika ayırmak işe yarar.

9. Çalkalama: Fazla macunu tükürün ama ağzınızı bol suyla çalkalamayın. Bu, florun dişlerde daha uzun kalmasını sağlar.

Ne zaman fırçalanmalı?

• Sabah kahvaltıdan sonra ya da önce,

• Gece yatmadan önce, en önemli fırçalama budur.

Asitli yiyecek ve içeceklerden (meyve suyu, gazlı içecek) hemen sonra fırçalamak yerine yarım saat kadar beklemek mineyi korur.

Diş ipi nasıl kullanılır?

Diş fırçası dişlerin arasına tam ulaşamaz. Diş aralarındaki plak çürük ve diş eti iltihabının sık görüldüğü yerlerdir.

1. Yaklaşık 40 santimetre diş ipi koparın ve uçlarını orta parmaklarınıza sarın.

2. İpi baş ve işaret parmaklarınızla gergin tutun.

3. İpi diş arasına nazikçe kaydırın. Diş etine çarptırmayın.

4. İpi dişin yüzeyine "C" harfi gibi sarın ve diş eti çizgisinin hemen altına kadar indirip yukarı aşağı hareket ettirin.

5. Her aralıkta ipin temiz bir bölümünü kullanın.

İlk günlerde hafif kanama olabilir. Düzenli kullanımla azalır. İki haftadan uzun süren kanama için diş eti kanaması yazısına bakabilirsiniz.

Ara yüz fırçası ve ağız duşu

Diş araları genişse, diş eti çekilmişse ya da köprü, implant veya tel tedavisi varsa ara yüz fırçaları diş ipinden daha kullanışlı olabilir. Doğru boyut muayenede belirlenir. Ağız duşu yardımcı olabilir ama diş ipinin ya da ara yüz fırçasının yerini tam tutmaz.

Sık yapılan hatalar

• Çok bastırarak, sert fırçayla fırçalamak,

• Yalnız ön dişleri fırçalamak,

• İki dakikadan kısa fırçalamak,

• Diş eti çizgisini atlamak,

• Fırçayı aylarca değiştirmemek,

• Gece fırçalamayı atlamak,

• Fırçaladıktan hemen sonra bol suyla çalkalamak.

Çocuklarda diş fırçalama

İlk dişten itibaren pirinç tanesi kadar, üç yaşından sonra bezelye tanesi kadar florlu diş macunu kullanılır. Yedi sekiz yaşına kadar fırçalamaya ebeveyn yardım etmelidir. Ayrıntılar çocuğun ilk diş hekimi ziyareti yazısında.

Diş teli, köprü ve implant varsa

Ağzınızda sabit bir tedavi varsa temizlik biraz daha özen ister:

• Tel tedavisi: Braketlerin üstünden ve altından ayrı ayrı fırçalayın. Ortodontik diş ipi ve küçük ara yüz fırçaları kullanın. Ayrıntılar tel tedavisi sayfasında.

• Köprü: Köprünün altına köprü ipi ya da ara yüz fırçasıyla ulaşın.

• İmplant: İmplantın çevresini doğal diş gibi fırçalayın. Ara yüz fırçası ve diş ipi kullanın. Düzenli kontrol, implant çevresi iltihabını önlemeye yardımcı olur.

• Hareketli protez: Protezi her yemekten sonra çıkarıp ayrı bir fırçayla temizleyin. Diş etlerinizi ve dilinizi de fırçalayın.

Günlük ağız bakımı kontrol listesi

1. Sabah ve gece, iki dakika, florlu diş macunuyla fırçalama,

2. Günde bir kez diş ipi ya da ara yüz fırçası,

3. Dil temizliği,

4. Fırçalamadan sonra bol suyla çalkalamamak,

5. Şekerli atıştırmalıkları öğünlerle sınırlamak,

6. Fırçayı üç ayda bir değiştirmek,

7. Altı ayda bir diş hekimi kontrolü.

Bu yedi adım çürük ve diş eti hastalıklarının çoğunu önlemeye yardımcı olur.

Diş macunu nasıl seçilir?

Diş macunu seçerken en önemli özellik flor içermesidir. Flor mineyi güçlendirir ve çürüğe karşı korur. Bunun dışında:

• Hassasiyetiniz varsa hassasiyet macunları yardımcı olabilir.

• Beyazlatıcı macunlar yalnız yüzey lekelerini azaltır, dişin rengini değiştirmez.

• Diş eti sorunlarında hekiminiz özel bir macun önerebilir.

• Çocuklar için yaşa uygun flor oranı olan macunlar seçilir.

Macun miktarı yetişkinlerde bezelye tanesi kadardır. Daha fazlası daha iyi temizlik anlamına gelmez.

Sık sorulan sorular

Günde üç kez fırçalamak daha mı iyi?

Önemli olan sayıdan çok doğru tekniktir. Günde iki kez, iki dakika doğru fırçalama çoğu kişi için yeterlidir.

Gargara kullanmalı mıyım?

Gargara fırçalamanın ve diş ipinin yerini tutmaz. Hekim önerdiyse destek olarak kullanılabilir. Fırçaladıktan hemen sonra kullanmak macundaki floru yıkayabilir.

Beyazlatıcı diş macunları zararlı mı?

Bazıları yüzey lekelerini aşındırıcı parçacıklarla temizler. Uzun süre ve sert fırçayla kullanılırsa hassasiyete yol açabilir. Dişin kendi rengini değiştirmez.

Akılda kalması gerekenler

• Günde iki kez, iki dakika, florlu diş macunuyla fırçalayın.

• Fırçayı diş eti çizgisine 45 derece açıyla tutun, bastırmayın.

• Gece fırçalaması en önemlisidir.

• Diş aralarını günde bir kez diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizleyin.

• Fırçaladıktan sonra ağzınızı bol suyla çalkalamayın.

• Fırçanızı üç ayda bir değiştirin.

Kaynaklar

• NHS: How to keep your teeth clean

• American Dental Association, MouthHealthy: Brushing Your Teeth

• American Dental Association, MouthHealthy: Flossing

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Size uygun fırça ve diş arası temizlik araçlarını muayenede birlikte seçebiliriz. Randevu alabilirsiniz.